Αγροτική παραγωγή και Ελλάδα
"Μελανά χρώματα", "μαύρο τοπίο", "τεράστιο έλλειμα στο ισογύζιο εξαγωγών -εισαγωγών σε βάρος του πρώτου".Κάπως έτσι και...χειρότερα περιγράφουν οι κατά καιρούς υπουργοί, γραμματείς και φαρισαίοι όλων των κυβερνήσεων τα τελευταία χρόνια την κατάσταση στον αγροτικό τομέα. Πως...κατάφερε, γιατί περί κατορθώματος πρόκειται, μια χώρα με αξιοσέβαστη αγροτική παραγωγή και με εξαγωγές σε όλο τον κόσμο ως το 1981 σήμερα να μην είναι σε θέση να καλύψει βασικές διατροφικές της ανάγκες ; Ορισμένες απαντήσεις θα δωθούν προς το τέλος του άρθρου. Για την ώρα μερικά στοιχεία από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης:
• Στα καπνά, δυναμική καλλιέργεια για την Κεντρική και Β. Ελλάδα, η παραγωγή το 1981 ήταν 122.972 τόνους, το 2009 έπεσε στους 22.556 τόνους.
• Στα ζαχαρότευτλα από 2.600.000 τόνους το 1981 το 2009 η παραγωγή είχε πέσει στο 1.600.000 τόνους.
• Στο Βαμβάκι από 526.000 τόνους το 1985 η παραγωγή έφτασε στα 1.235.000 τόνους το 2000 για να φτάσει στις 600.000 τόνους (όσοι περίπου και το 1985) το 2009.
• Στο μοσχαρίσιο κρέας από 100.500 τόνους το 1980 η παραγωγή το 2008 είχε πέσει στο μισό 56.229.
• Στο πρόβειο από 80.450 το 1980 στα 71.523 το 2008.
• Στο χοιρινό κρέας η παραγωγή το 1980 ήταν 144.330 τόνοι και το 2008 118.553 τόνοι.
Ολα αυτά τα στοιχεία, ανάλογα για όλα σχεδόν τα αγροτικά προϊόντα με ελάχιστες εξαιρέσεις, σε μια περίοδο 30 ετών στην οποία ο αριθμός των κατοίκων της χώρας αυξήθηκε κατά 2 εκ. προστέθηκε ένα σημαντικός αριθμός μεταναστών και υπερπολλαπλασιάσθηκε ο αριθμός των τουριστών. Ενώ λοιπόν ο αριθμός των ανθρώπων που καλείσαι να θρέψεις είναι μεγαλύτερος η αγρ. παραγωγή σε όλα τα είδη κατακρυμνίζεται. Βασική αιτία ; Με την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε. είναι ξεκάθαρη η πρόθεση της Ενωσης να μετασχηματίσει την οικονομία της Ελλάδας σε χώρα εξυπηρέτησης του τουρισμού. Για αυτό το λόγο και τα περισσότερα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης είχαν ως βασικό στόχο την χρηματοδότηση υποδομών που θα εξυπηρετούσαν τον τουρισμό, για αυτό και οι επιδοτήσεις ώστε τα αγροτικά προϊόντα να καταλήγουν στις χωματερές. Οι Ευρωπαίοι δεν προχώρησαν στην κίνηση αυτή γιατί είναι ανθέλληνες, ή γιατί θέλουν να μας...εξαφανίσουν από το χάρτη της γης. Απλά με οικονομικούς όρους είναι πιο συμφέρον για αυτούς να αγοράσουν καπνά από την Τουρκία, βαμβάκι από την Κίνα, βοοειδή από την Αργεντινή, σιτάρι από τις ανατολικές χώρες καθώς οι τιμές τους είναι κυριολεκτικά εξευτελιστικές δίνοντας περισσότερα περιθώρια κέρδους και μικρότερο κόστος για τον καταναλωτή των Βορειοευρωπαικών χωρών. Για αυτό το λόγο και τα πλαφόν στην αγροτική παραγωγή χωρών της Ε.Ε. για αυτό οι επιδοτήσεις για αλλαγές και εγκατάλειψη καλλιεργειών, για αυτό και τα πρόστιμα συνυπευθυνότητας στη χώρα κάθε φορά που η παραγωγή ξεπερνούσε τα καθορισμένα όρια. Δεν είναι τυχαίο ότι ο αριθμός των ανθρώπων που ασχολούνται με τον αγροτικό τομέα έχει μειωθεί σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. ειδικά αυτές του Νότου και αυτό έχει να κάνει με τις εν Βρυξέλλες ασκούμενες πολιτικές.
Το ζήτημα είναι ότι μέσα στις σύγχρονες οικονομικές εξελίξεις που μετέβαλλαν κατά πολύ την οικονομική κατάσταση σε όλο τον κόσμο διαπιστώνεται για άλλη μια φορά πόσο σπουδαία και σημαντική είναι η διατήρηση της αγροτικής παραγωγής. Γιατί όσο τουρισμό και αν φέρεις, όσα κρουαζιερόπλοια και τσάρτερ και αν προσελκύσεις το όφελος θα είναι κατά πολύ μειωμένο όταν για να ταίσεις όλο αυτόν τον κόσμο τα τρόφιμα θα πρέπει να τα εισάγεις από το εξωτερικό. Για το ποιός ευθύνεται για την πραγματικότητα αυτή δεν θα πρωτοτυπήσουμε. Οι κυβερνώντες, βουλευτές, γραμματείς, νομάρχες, περιφερειάρχες, που τόσο εύκολα κουνάνε σήμερα το δάκτυλο μπροστά στα μάτια μας μαλώνοντας μας θα πρεπε κάποια στιγμή να δώσουν μερικές εξηγήσεις και σε αυτό το ζήτημα.

ΠΟΥ ΠΗΓΕ Η ΙΣΧΥΡΗ ΕΛΛΑΔΑ ;

Πού πήγε η... ισχυρή Ελλάδα
Γιώργος Κώνστας | 11.10.2011

Και όμως, δεν έχουν περάσει παρά μόλις 12 χρόνια από τότε που το ιδεολόγημα της ισχυρής Ελλάδας μέσα σε μια ισχυρή Ευρώπη, με την είσοδό μας -μάλιστα- στην ΟΝΕ, αποτελούσε κεντρικό στόχο του πολιτικού συστήματος. Ήταν τότε που...
- Αντιμετώπιζες χλευασμούς και απαξιωτικά σχόλια αν τολμούσες να αμφισβητήσεις το... θαύμα του Χρηματιστηρίου, όταν μια ολόκληρη κοινωνία είχε εθιστεί στον χρηματιστηριακό τζόγο, αρνούμενη να παραδειγματιστεί για το προδιαγεγραμμένο τέλος του, από την εμπειρία ανάλογων φαινομένων στις δυτικές χώρες... Μέχρι ότου, βέβαια, τα άρπαξαν οι επιτήδειοι και οι πολλοί έμειναν με τη... χαρά.
- Σε θεωρούσαν γραφικό αν εξέφραζες επιφυλάξεις ή και αντιρρήσεις για τον άλλο στρατηγικό στόχο των Ολυμπιακών Αγώνων (της ντόπας και των χορηγών) που κόστισε υπερπολλαπλάσια από τους αρχικούς σχεδιασμούς, εκσυγχρόνισε την Αθήνα -σε ένα βαθμό και όσο μπορεί να εκσυγχρονιστεί μια ζούγκλα όπως η πρωτεύουσα- και έφερε στασιμότητα στην επαρχία.
- Εβαζες όρια στον ανεξέλεγκτο δανεισμό με τα χαμηλότερα πλέον επιτόκια που εγκλώβισαν, όμως, χιλιάδες επιχειρήσεις και εκατομμύρια εργαζόμενους.
Ξεχάστηκαν όλα αυτά γρήγορα, όπως και οι εμπνευστές τους που τώρα πολύ εύκολα κουνάνε το δάκτυλο στην κοινωνία, η οποία δεν αποδέχεται τις... εμπνευσμένες πολιτικές τους.

ΑΜΜΟΘΙΝΕΣ-ΚΕΔΡΟΙ

Παράκτιες Αμμοθίνες με Κέδρα
Ένας ανεκτίμητος φυσικός θησαυρός.

Είναι γεγονός, ότι η ανάπτυξη του τουρισμού στην Ελλάδα συντελέστηκε κατά κύριο λόγω κατά μήκος της παράκτιας ζώνης. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίζονταν από σπάνια φυσική ομορφιά, μοναδική γεωμορφολογία και ειδική βλάστηση με κυρίαρχο χαρακτηριστικό τις αμμοθίνες, οι οποίες προσέδιδαν μοναδικότητα στο τοπίο και λόγω των ιδιαίτερων οικολογικών συνθηκών, φιλοξενούσαν ομάδες σπανίων ή ενδημικών φυτικών ειδών. Όμως η τουριστική “αξιοποίηση” των ακτών, η ανεξέλεγκτη δόμηση, η κατασκευή δρόμων κλπ οδήγησαν στην εξαφάνιση των περισσότερων αμμοθινικών συστημάτων και την ανεπανόρθωτη αλλοίωση του τοπίου. Μόνο μέρη δυσπρόσιτα και απομακρυσμένα παραμένουν μέχρι και σήμερα αναλλοίωτα διατηρώντας την οικολογική ισορροπία τους, τη φυσική ομορφιά τους και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.
Τέτοιες περιοχές είναι και οι παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων. Στα πλαίσια του δικτύου NATURA 2000 οι παράκτιες αμμοθίνες με είδη κέδρων έχουν χαρακτηρισθεί ως οικότοπος προτεραιότητας. Στην Κρήτη ο οικότοπος αυτός έχει καταγραφεί στο Ελαφονήσι (Κεδρόδασος) στα Φαλάσαρνα, στη νήσο Γαύδο (Σαρακήνικο, Άγιος Ιωάννης, Λαυρακάς) και στη νήσο Χρυσή νότια της Ιεράπετρας. Στο νότιο Αιγαίο υπάρχει επίσης στα νησιά Μήλος, Πολύαιγος, Νάξος και Ρόδος. Δυστυχώς σε καμιά από τις παραπάνω περιοχές δεν έχει συσταθεί Φορέας Διαχείρισης και δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο για την διαχείριση και την αποτελεσματική προστασία του.
Χαρακτηριστικό και κυρίαρχο είδος του οικοτόπου είναι το είδος Juniperus oxycedrus subsp. macrocarpa κοινώς Κέδρος ή Άρκευθος ενώ συμμετέχει και το είδος Juniperus phoenicea (Άρκευθος η Φοινικική ή Αβόρατος). Στον οικότοπο αναπτύσσονται επίσης διάφορα συνοδά θαμνώδη κυρίως είδη τα οποία συμβάλλουν στην συγκράτηση της άμμου και συμμετέχουν στη διαδικασία διαμόρφωσης των αμμοθινών (σκίνος, θυμάρι, λαδανιά, ρείκι, θρούμπι, περιπλόκα κ.α.)
Το είδος Juniperus oxycedrus subsp. macrocarpa είναι ένα βραδυαυξές και αιωνόβιο είδος . Εκτιμάται ότι υπάρχουν άτομα μεγαλύτερα των 300 ετών. Είναι φυτό δίοικο, που σημαίνει ότι υπάρχουν αρσενικά και θηλυκά άτομα, η αναλογία των οποίων στον πληθυσμό θα πρέπει να είναι περίπου 1:1 για να παράγονται υγιείς σπόροι. Αν και η παραγωγή σπόρων είναι μεγάλη ένα μικρό μόνο ποσοστό σπόρων είναι υγιή, ένα επίσης μικρό ποσοστό των υγιών σπόρων είναι ικανό να φυτρώσει ενώ ενα επίσης μικρό ποσοστό των αρτίβλαστων καταφέρνει να επιβιώσει τον πρώτο χρόνο. Η αναγέννηση των κέδρων σε όλες τις περιοχές είναι ελάχιστη έως μηδενική με μοναδική εξαίρεση την περιοχή Λαυρακά στη Γαύδο. Το είδος Juniperus phoenicea εμφανίζεται κυρίως σε σημεία με βραχώδες υπόστρωμα στα όρια του οικοτόπου.
Οι αμμοθίνες με κέδρα, παρόλο που είναι σε απομακρυσμένες ή δυσπρόσιτες περιοχές, δέχονται σήμερα τουριστικές ή αναπτυξιακές πιέσεις. Όλες οι περιοχές λόγω του ιδιαίτερου φυσικού τους κάλλους αποτελούν προορισμό πολλών επισκεπτών για υπαίθρια αναψυχή και κατασκήνωση.
Οι κυριότερες ζημιές που προκαλούν οι επισκέπτες στον οικότοπο είναι 1) το κόψιμο των κάτω κλαδιών των κέδρων για άναμμα φωτιάς ή για τη δημιουργία ελεύθερου χώρου για κατασκήνωση 2) η συμπίεση του εδάφους και η καταστροφή των ποωδών ειδών και των αρτίβλαστων του κέδρου και 3) η ρίψη απορριμμάτων τα οποία όχι μόνο ρυπαίνουν το περιβάλλον αλλά υποβαθμίζουν σημαντικά την αισθητική αξία των πανέμορφων αυτών περιοχών.
Η ελεύθερη βόσκηση των κατσικιών αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα υποβάθμισης του οικοτόπου, καθώς καταστρέφονται οι νεαροί βλαστοί των κέδρων, αλλά κυρίως καταστρέφονται τα νεαρά άτομα που καταφέρνουν να επιβιώσουν.
Οι φωτιές που ανάβουν οι κατασκηνωτές, αλλά και οι δασικές πυρκαγιές σε γειτονικές περιοχές είναι μια ορατή απειλή για τον οικότοπο καθόσον ο κέδρος δεν είναι πυρόφιλο είδος και δεν αναγεννάται μετά τη φωτιά.
Επίσης η κλιματική αλλαγή, έτσι όπως καταγράφεται σήμερα, επιδεινώνει τις δυσμενείς συνθήκες του περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των κέδρων (αμμώδες έδαφος, μεγάλη περίοδος ξηρασίας, υψηλές θερμοκρασίες) και συμβάλει στην εξασθένησή τους (ξήρανση βλαστών) και στην εμφάνιση δευτερογενών επιπτώσεων (προσβολές εντόμων μυκήτων κλπ). Οι επιπτώσεις αυτές λόγω του ότι τα κέδρα είναι πολύ βραδυαυξή γίνονται ορατές αρκετά αργότερα.
Η κυριότερη όμως απειλή για τον οικότοπο είναι η έλλειψη ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των επισκεπτών. Είναι γεγονός ότι, οι επισκέπτες αποδέχονται ευκολότερα περιορισμούς ή κανόνες συμπεριφοράς όταν γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους οι περιορισμοί αυτοί επιβάλλονται. Για το λόγο αυτό η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για την προστασία του οικοτόπου είναι ένας από τους βασικούς στόχους του 4ετούς προγράμματος JUNICOAST “Δράσεις για την προστασία των παράκτιων αμμοθινών με είδη Juniperus στην Κρήτη και στο Νότιο Αιγαίο (Ελλάδα)” που εκτελείται στα πλαίσια του LIFE+ Φύση και Βιοποικιλότητα και χρηματοδοτείται κατά 75% από την Ε.Ε. ( HYPERLINK "http://www.junicoast.gr" www.junicoast.gr). Παράλληλα το πρόγραμμα εφαρμόζει δράσεις για την οριοθέτηση του οικοτόπου την αποκατάσταση του συστήματος των αμμοθινών, την κατασκευή ήπιων υποδομών διαχείρισης-διευκόλυνσης των επισκεπτών και δράσεις ενημέρωσης-ευαισθητοποίησης του κοινού και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Το JUNICOAST ξεκίνησε το 2009 και εφαρμόζεται σε όλες τις περιοχές της Κρήτης (Κεδρόδασος, Φαλάσαρνα, Γαύδος και Χρυσή) ενώ στις περιοχές του νοτίου Αιγαίου θα γίνει διάχυση των αποτελεσμάτων, ενημέρωση του κοινού και ενημέρωση/εκπαίδευση των αρμοδίων φορέων.
Το JUNICOAST υλοποιείται από το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ) σε συνεργασία με το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τις Διευθύνσεις Δασών Χανίων και Λασιθίου της Περιφέρειας Κρήτης.
Την Πέμπτη 21 Οκτωβρίου θα γίνει στο ΜΑΙΧ η δεύτερη συνάντηση της Επιστημονικής Επιτροπής του προγράμματος και την Παρασκευή 22 Οκτωβρίου η δεύτερη συνάντηση των Εμπλεκομένων Φορέων όπου θα συζητηθούν τα αποτελέσματα των δράσεων που ολοκληρώθηκαν και οι δράσεις προστασίας που ακολουθούν.
Η σωστή διαχείριση του οικοτόπου των παράκτιων αμμοθινών με κέδρα θα συμβάλλει, όχι μόνο στην προστασία και διατήρησή του, αλλά και στην οικοτουριστική ανάπτυξη των περιοχών καθόσον η προστασία της φύσης και ο οικοτουρισμός είναι έννοιες συμβατές και συμπληρωματικές η ανάπτυξη δε του οικοτουρισμού εξαρτάται άμεσα από την αειφορική διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος.

Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων
Γιώργος Καζάκης
Dany Ghosn
Ηλέκτρα Ρεμούνδου

Juniperus oxycedrus subsp. macrocarpa

Juniperus phoenicea

Κεδρόδασος, Αμμοθίνες με Κέδρα